ชานันท์ ยอดหงษ์

ขณะที่ปฏิทินการเมือง เริ่มเข้าใกล้สู่วันยุบสภาฯ และวันเลือกตั้ง หากแต่ กมธ. ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ กลับมีเหตุให้การพิจารณาล่าช้า จนห่วงกันว่าอาจไม่พิจารณาเสร็จไม่ทันตามเวลาที่กำหนด ทั้งแนวทางกลไกยกร่างรัฐธรรมนูญที่เพิ่มขึ้น และจากกรณีองค์ประชุมไม่ครบ

จากความขัดแย้งทางการเมืองที่ยาวนานกว่า 2 ทศวรรษ มีผู้ถูกดำเนินคดีทางการเมืองเป็นจำนวนมาก 'นิรโทษกรรม' ถูกมองว่าจะเป็นอีกจุดเริ่มต้น ที่จะสามารถคลี่คลายความขัดแย้งทางการเมืองนี้ แต่อีกด้านหนึ่งกลับถูกมองว่านี่อาจจะกลายเป็นชนวนซ้ำเติมความขัดแย้งให้รุนแรงกว่าที่เคยเป็น

การเปิดเผยข้อมูลรัฐสภา และพื้นที่ให้ประชาชนร่วมตรวจสอบและตัดสินใจ เป็นปัจจัยพื้นฐานของการสร้าง "รัฐสภาเปิด" (Open Parliament) ตามที่รัฐสภามุ่งหวัง หากแต่การเปิดข้อมูลรัฐสภากลับลักปิดลักเปิด และสร้างพื้นที่ให้ประชาชนได้ไม่เพียงพอ

รายงานระดับนิติธรรมประเทศที่จัดทำโดย World Justice Project (WJP) ปี 2568 ไทยได้คะแนนรวม 0.50 จากคะแนนเต็ม 1.00 แม้คะแนนเพิ่มขึ้น 1.0% แต่ยังคงอยู่ในระดับต่ำกว่ามาตรฐานโลก นำมาสู่คำถามว่าเหตุใดนิติธรรมในไทยถึงอยู่ในระดับต่ำ และทำอย่างไรสถานการณ์ถึงจะดีขึ้น

ร่างกฎหมายข้อมูลข่าวสารสาธารณะ ยังคงค้างสภา รอการพิจารณามาข้ามปี หากร่างนี้ผ่านการลงมติใช้เป็นกฎหมาย ประชาชนจะเข้าถึงข้อมูลราชการในฐานะข้อมูลสาธารณะ เป็นหูเป็นตาตรวจสอบคอร์รัปชันได้ง่ายขึ้น

หลังพบเงื่อนงำความไม่โปร่งใสกรณีเหตุตึก สตง. ถล่ม แต่สำนักงาน ป.ป.ช. ประเมินให้ สตง. เป็นองค์กรอิสระที่คะแนนคุณธรรมและความโปร่งใส (ITA) สูงสุด จนเกิดข้อสงสัยถึงประสิทธิภาพเกณฑ์และวิธีการประเมิน

คนข้ามเพศจำนวนมากยังคงประสบปัญหาในการเข้าถึงบริการยาฮอร์โมนที่ปลอดภัย ส่งผลให้เกิดปัญหาสุขภาพ และนำไปสู่ปัญหาทางเศรษฐกิจและสังคมตามมาอย่างเลี่ยงไม่ได้

การแก้ไขรัฐธรรมนูญเริ่มเห็นความคืบหน้าชัดเจนขึ้น เมื่อที่ประชุมร่วมรัฐสภามีมติเห็นชอบในหลักการร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับของพรรคประชาชนและภูมิใจไทย เตรียมเข้าสู่กระบวนการพิจารณาในชั้นกรรมาธิการ ก่อนนำกลับมาให้ที่ประชุมร่วมรัฐสภาเห็นชอบ ซึ่งจะเป็นการปูทางไปสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

จากการศึกษาของ กมธ. การทหาร สภาผู้แทนราษฎร พบว่า การยกเลิกเกณฑ์ทหาร หันมารับสมัครพลทหารที่สมัครใจแทน จะส่งผลทางบวกต่อคุณภาพของกำลังพล ประหยัดงบประมาณ และเป็นการปฏิรูปกองทัพให้มีประสิทิภาพมากขึ้น