คอลัมนิสต์

ศาสตราจารย์กาย บี ปีเตอร์ส จากมหาวิทยาลัยพิตต์สเบิร์ก สหรัฐอเมริกา ตั้งคำถามสำคัญกับทั้งวงวิชาการนโยบายสาธารณะว่า ทฤษฎีและกรอบคิดทางนโยบายสาธารณะที่เราใช้กันมาหลายสิบปีนั้น ยังอธิบายโลกการเมืองทุกวันนี้ได้ดีพอหรือไม่? เพราะนโยบายเปลี่ยนเร็ว บางนโยบายสร้างมาหลายทศวรรษ แต่อาจยกเลิกได้

ช่วงที่ผ่านมา ภาษีมูลค่าเพิ่ม หรือ VAT กลับมาเป็นประเด็นถกเถียงในสังคมไทยอีกครั้ง ท่ามกลางแรงกดดันทางการคลังที่เพิ่มสูงขึ้น หนี้สาธารณะที่ขยับขึ้นต่อเนื่อง ภาระดอกเบี้ยที่เริ่มกินพื้นที่งบประมาณ และคำถามสำคัญว่า รัฐไทยจะหารายได้ใหม่จากที่ไหนเพื่อรองรับสังคมสูงวัยและภาระรายจ่ายในอนาคต

ท่ามกลางวิกฤติเชิงซ้อนที่เราร่วมกันเผชิญ ทั้งจากวิกฤติเศรษฐกิจ วิกฤติพลังงาน วิกฤติอาหาร ไปจนถึงวิกฤติการเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ ความสนใจของสังคมอยู่ที่การรับมือของปัญหาตรงหน้าที่รุมเร้า

หากเมืองหนึ่งถูกวัดขนาดจากจำนวนประชากรในทะเบียนราษฎร์เพียงอย่างเดียว กรุงเทพมหานครอาจดูเหมือน “มหานครขนาดกลาง” ที่มีประชากรราวหกล้านคน แต่ในความเป็นจริงเมืองแห่งนี้กลับแบกรับชีวิตการเดินทาง การทำงาน และความหวังของผู้คนมากกว่านั้นเกือบเท่าตัว

ทุกครั้งที่มีการจัดตั้งรัฐบาลใหม่ในประเทศไทย คำแถลงนโยบายรัฐบาลที่นายกรัฐมนตรีนำเสนอต่อรัฐสภาถือเป็นกลไกสำคัญในการกำหนดทิศทางการบริหารประเทศ ครอบคลุมทั้งมิติด้านเศรษฐกิจ สังคม ความมั่นคง และการปฏิรูปภาครัฐ

ปัญหาฝุ่น PM 2.5 เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำเป็นประจำทุกปี และมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในวงกว้าง อย่างไรก็ตาม ประเทศไทยยังขาดกฎหมายและมาตรการดำเนินการที่จริงจังในการแก้ไขปัญหานี้ ทั้งที่ปัญหาดังกล่าวเป็นวาระเร่งด่วนมาเป็นเวลานาน

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา “สุขภาพจิต” ได้ขยับจากเรื่องเฉพาะทางของระบบสาธารณสุขมาเป็นคำที่เราใช้ในชีวิตประจำวันมากขึ้น ผู้คนพูดถึงความเครียด ความซึมเศร้า ภาวะหมดไฟ ความเหงา ความโดดเดี่ยว และการดูแลใจตนเองมากขึ้นกว่าเดิม

สงครามตะวันออกกลางในขณะนี้ทำให้เกิดการชะงักงันของห่วงโซ่อุปทานโลก (Global supply chain disruption) โดยเฉพาะสินค้ากลุ่มน้ำมันดิบและปุ๋ยที่ผลิตจากกลุ่มประเทศในอ่าวเปอร์เซีย (Persian gulf) และขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซ (Hormuz)ซึ่งเป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ (Chokepoint) ทางพลังงานที่สำคัญที่สุดของโลก

คำแถลงนโยบายของรัฐบาลที่ออกมา เรียบง่าย ลื่นไหล และสละสลวย โดยในส่วนของนโยบายที่พอจะโยงกับโลกร้อนถูกเขียนไว้ราวกับเดินบนพรหมและอ่านบทหนังโรแมนติก คำเดิม ๆ วนกลับมา เช่น ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) และ Net Zero หรือ ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์