ชนกนันท์ เจริญบริบูรณ์

สงครามไม่ได้แค่สร้างความสั่นสะเทือนให้แก่ภาคพลังงาน แต่ยังส่งผลกระทบไปยังอุตสาหกรรมอื่น ๆ ทั่วโลก เพราะห่วงโซ่อุปทานโลก หรือ Global Supply Chain ในทุกวันนี้มีการพึ่งพากันสูง และความเสี่ยงที่สูงอีกด้วย แต่สุดท้าย ผลกระทบที่รุนแรงจริง ๆ อาจจะเป็น “อาหาร” ที่อยู่บนโต๊ะ เมื่อตื่นขึ้นมาพบว่าหายไปเสียแล้ว

มีความเป็นไปได้สูง ปรากฏการณ์เอลนีโญ จะกลับมาในช่วงกลางปี ในขณะที่สภาวะเป็นกลาง หรือ เอนโซ่ และลานีญาจะค่อย ๆ ลดลง กรมอุตุโลกฯ ชี้ ผลกระทบในแต่ละพื้นที่จะต่างกัน มีโอกาสที่บางพื้นที่จะ 'รุนแรง' กว่าที่ไหนๆ ควรเตรียมรับมือกับสภาพอากาศที่จะเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่

ในวันที่ระเบียบโลกเปลี่ยนแปลงอย่างรุนแรง จากบทบาทประเทศมหาอำนาจ ทั้งทางเศรษฐกิจและสงครามในหลายภูมิภาค ชี้ให้เห็นว่าระเบียบโลกเดิมกำลังสั่นคลอนอย่างรุนแรง ไม่มีใครยึดกฎกติการะหว่างประเทศอีกต่อไป ทำให้เกิดมุมมองไปที่การสิ้นสุด"โลกาภิวัฒน์" แต่อีกด้านกลับเห็น "โลกาภิวัฒน์ใหม่" กำลังก่อตัวขึ้น

OECD เสนอให้ไทยปรับใหญ่อุตสาหกรรมปิโตรเคมี หากต้องการบรรลุ Net Zero ภายในปี 2050 ระบุคนไทยใช้พลาสติกปีละ 84 กก./คน ผลิตขยะสูงถึง 76 กิโลกรัมต่อหัว ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยของโลก อุตสาหกรรมพลาสติกของไทยมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 16 ปล่อยคาร์บอนปริมาณที่สูงมาก ขณะที่มีความพร้อมผลิตไบโอพลาสติก แต่ยังน้อยมาก

ข้อตกลง Paris Agreement หรือการประชุมความร่วมมือแก้โลกร้อน เช่น COP จะช่วยได้แค่ไหน เมื่ออุณหภูมิโลกยังคงเพิ่มขึ้นอยู่เรื่อย ๆ วิกฤตทางธรรมชาติรุนแรงขึ้นทุกปี คาดอีก 5 ปีอุณหภูมิเฉลี่ยของโลกพุ่งขึ้น 1.5°C ก่อนยุคอุตสาหกรรม คนกว่าครึ่งโลกจะเผชิญ "ความเครียดจากความร้อน" หรือ Heat Stress

ในวันที่แหล่งอาหารของเชียงใหม่เผชิญความเสี่ยง จากการพึ่งพาภายนอกสูง ทำให้แหล่งอาหารที่หล่อเลี้ยงคนเชียงใหม่และผู้มาเยือน "เปราะบางกว่าที่คิด" แต่การจัดตั้ง "สภาอาหารเชียงใหม่" ที่เพิ่งเกิดขึ้น นับเป็นกลไกช่วยขับเคลื่อนความมั่นคงทางอาหารและเข้าถึงแหล่งอาหารที่ปลอดภัยในระดับครัวเรือนและชุมชน

ใครที่คิดว่าเชียงใหม่เป็นแหล่งผลิตที่มีความสมบูรณ์และสำคัญของประเทศ อาจจะคิดผิด เพราะหากตรวจสอบและติดตามเส้นทางเดินของอาหารในจังหวัดเชียงใหม่ อาจทำให้ทุกคนประหลาดใจว่าแหล่งอาหารมีความเปราะบางมากกว่าที่คิด เพราะต้องพึ่งพาอาหารจากนอกพื้นที่มหาศาลเพื่อรองรับความต้องการ

ตราบใดที่กรุงเทพฯยังเป็นเมืองศูนย์กลางการเมืองเศรษฐกิจ ก็จะยิ่งกลายเป็นเมือง "หัวโต" มากขึ้น และดึงดูดให้คนอพยพเข้ามาอยู่อาศัย พร้อมนำลูกหลานเข้ามาศึกษาเรียน กรุงเทพมหานครมองตัวเองต้องเป็นที่เพิ่งและต้องช่วยลดภาระผู้ปกครองให้ได้ ในเวลาเดียวกันต้องช่วยพัฒนาศักยภาพเด็กให้มีสมรรถนะครบถ้วน

ทำความเข้าใจปัญหาฝุ่นควันเชียงใหม่ เพื่อแสวงหาแนวทางแก้ปัญหาที่เหมาะสม นักวิชาการจากสถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ชี้ "ฝุ่นควันเป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง" และความเหลื่อมล้ำ จากบทเรียนในพื้นที่และวางยุทธศาสตร์ระดับจังหวัด พบว่าการห้ามหรือสั่งการไม่ได้ผล แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน